De Europese industrie staat voor stevige uitdagingen. Stijgende energieprijzen, regeldrift en een versnipperde Europese markt vormen de grootste knelpunten. Begin 2026 kwamen ondernemers en Europese beleidsmakers samen om de dalende concurrentiekracht van de EU te bespreken en oplossingen voor te stellen. Hoewel de concrete uitkomsten van deze gesprekken nog niet bekend zijn bij publicatie van deze blog, is de algemene boodschap wél duidelijk: de transitie naar een duurzame economie moet onverminderd doorgaan. En nu de laaghangende vruchten van de verduurzaming al geplukt zijn, is er nood aan een krachtige hefboom om de volgende mijlpalen te bereiken. Restwarmte kan die hefboom zijn.
Decarbonisatie van de industrie
De industrie is een grote bron van CO₂-uitstoot, een belangrijke oorzaak van klimaatverandering. Europa streeft via de Green Deal naar klimaatneutraliteit in 2050 en wil de uitstoot in 2030 met 55% reduceren ten opzichte van 1990. Dit zijn ambitieuze doelen die ingrijpende maatregelen vereisen.
Europa zet zowel financiële prikkels als bindende regelgeving in: meer dan 1.000 miljard euro aan duurzame investeringen voor 2030. Tegelijkertijd wordt het Emission Trading System (ETS) uitgebreid. Dit systeem werkt als een CO₂-tax waarbij bedrijven per ton uitgestoten CO₂ een certificaat moeten kopen. De prijs kan tegen 2030 oplopen tot 150 euro per ton CO₂, een kost die bedrijven flink treft en ook de energierekening van gezinnen fors verhoogt.
Deze vooruitzichten maken verduurzaming dringend, maar ook complex. Elektrificatie van de industrie is onvermijdelijk, maar elektriciteitsprijzen zullen niet snel dalen. Daarom is er een extra hefboom nodig om de overgang betaalbaar en haalbaar te maken.
De waarde van restwarmte
Restwarmte is warmte die vrijkomt bij industriële processen, maar verloren gaat omdat ze niet nuttig wordt ingezet. Een simpel voorbeeld op kleinere schaal: bij een laptop wordt bijna alle elektrische energie die in het toestel wordt gepompt uiteindelijk als warmte afgegeven.Hetzelfde principe geldt bij industriële processen.
Zo gaat er in Europa jaarlijks ongeveer 2.860 terawattuur aan restwarmte verloren. Dat is vergelijkbaar met de elektriciteitsproductie van 400 kerncentrales. Hoewel niet alle restwarmte herbruikbaar is, is het potentieel enorm en ligt het vaak gewoon voor het oprapen.
In Europa gaat jaarlijks evenveel restwarmte verloren als de elektriciteitsproductie van 400 kerncentrales.
Praktijkvoorbeeld
We werkten een concreet project rond restwarmtebenutting uit voor een industriele klant uit de machinebouw. Deze klant produceert én test ook zijn producten in zijn Belgische vestiging, waarbij veel restwarmte op lage temperaturen gecreëerd wordt.
MINUTES
You have not accepted cookies yet
This content is blocked. Please accept Marketing cookies. You can do this here.
Arcadis ontwikkelde samen met hen een oplossing om deze restwarmte op te vangen in een bestaande ondergrondse buffer. Deze buffer slaat warm water van ongeveer 25 graden op, dat vervolgens als warmtebron dient voor een warmtepomp. Deze warmtepomp kan het water direct opwarmen tot 80 graden, wat voldoende is om de productiehal duurzaam te verwarmen zonder gasverbruik.
Het resultaat is indrukwekkend:
- Meer dan 90% reductie in CO₂-uitstoot voor dit deel van de site.
- Terugverdientijd van minder dan 10 jaar.
- Grote efficiëntiewinst doordat slechts één warmtepomp nodig is voor een hoge watertemperatuur in plaats van een complexe en dure twee-traps warmtepompinstallatie.
Dit project toont aan dat restwarmterecuperatie maatwerk is, omdat elk bedrijf unieke processen en warmtebronnen heeft.
Warmteplannen en warmtenetten
In sommige sectoren ligt de winst voor de hand. Denk aan de voedingsindustrie, waar steeds gelijktijdige verwarming en koeling nodig is. Maar vaak is de koudevraag groter, waardoor warmte op de eigen site niet gerecupereerd kan worden. Datacenters zijn hier een goed voorbeeld van. De apparatuur moet constant gekoeld worden, maar de afgevoerde warmte kunnen ze zelf niet gebruiken. In zulke gevallen moet naar de wijdere omgeving gekeken worden, om mogelijke verbruikers te zoeken die deze restwarmte kunnen benutten.
Arcadis werkt aan projecten waarbij restwarmte uit de industrie wordt teruggebracht naar wijken en steden, zodat ook burgers kunnen profiteren van duurzame warmte – zoals bijvoorbeeld het warmtenet in Antwerpen. Door restwarmte te verbinden met warmtenetten ontstaat een circulair energiesysteem dat bijdraagt aan de energietransitie en decarbonisatie van de industrie én de samenleving.
Arcadis helpt bedrijven om restwarmte te benutten. Zo maken we de energietransitie betaalbaar, efficiënt en duurzaam.
Restwarmte als hefboom voor een duurzame toekomst
Restwarmte is een grote, vaak onbenutte kans in de energietransitie van de industrie. Door restwarmte slim te benutten, bijvoorbeeld via warmtepompen en warmtenetten, kunnen bedrijven hun CO₂-uitstoot drastisch verminderen, kosten besparen en bijdragen aan de klimaatdoelstellingen van Europa.
Bij Arcadis helpen we bedrijven restwarmtebronnen in kaart te brengen, te verbinden en te benutten. Elk bedrijf is anders, dus ontwikkelen we maatwerkoplossingen die passen bij de specifieke processen en behoeften.
Wil je weten hoe restwarmte ook in jouw bedrijf kan bijdragen aan decarbonisatie, elektrificatie en warmteplannen? Neem contact met ons op. Samen zetten we restwarmte in als hefboom voor een duurzame toekomst.
